2025
EU AI Act treedt in werking
De EU AI Act treedt gefaseerd in werking: de eerste bindende internationale regelgeving voor AI, met verboden op hoog-risicotoepassingen en transparantie-eisen voor LLM's.
De eerste AI-wet ter wereld
De EU AI Act trad op 1 augustus 2024 in werking, met een gefaseerd implementatieschema tot 2027. Tegen 2025 waren de eerste bindende bepalingen van kracht: verboden op AI-systemen met onaanvaardbaar risico (zoals realtime massa biometrische surveillance op openbare plaatsen, sociale scoresystemen en subliminale manipulatie), en vereisten voor hoog-risico AI-systemen op gebieden als kritieke infrastructuur, onderwijs, werkgelegenheid en rechtshandhaving.
Wat de AI Act reguleert
De AI Act gebruikt een risicogebaseerde benadering met vier categorieën. Onaanvaardbaar risico: volledig verboden. Hoog risico: toegestaan maar onderworpen aan strikte vereisten, waaronder conformiteitsbeoordelingen, transparantie, menselijk toezicht en registratie in een EU-database. Beperkt risico: transparantieverplichtingen (chatbots moeten bekendmaken dat ze AI zijn). Minimaal risico: geen specifieke vereisten. Voor algemene AI-modellen (GPAI's) met meer dan 10^25 FLOP trainingsberekening — de frontiermodeldrempel — gelden aanvullende vereisten, waaronder transparantie over trainingsdata en adversarieel testen.
Wereldwijde impact
De EU AI Act is de eerste uitgebreide AI-wetgeving ter wereld en heeft aanzienlijk extraterritoriaal effect: elk AI-systeem dat in de EU wordt gebruikt of verkocht moet voldoen, ongeacht waar het is ontwikkeld. Dit geeft het een Brussel-effect vergelijkbaar met de AVG: bedrijven die AI bouwen voor wereldwijde markten moeten in feite voldoen aan EU-normen. De VS koos een andere aanpak — vrijwillige toezeggingen en uitvoeringsbesluiten in plaats van bindende wetgeving — terwijl China eigen aparte regelgeving had voor generatieve AI en aanbevelingsalgoritmen.
Debat
De AI Act was vanaf het begin controversieel. AI-bedrijven en sommige onderzoekers betoogden dat het innovatie zou afremmen en AI-ontwikkeling buiten Europa zou duwen. Anderen betoogden dat het niet ver genoeg ging voor de krachtigste modellen. Het debat over hoe AI te reguleren zonder zijn voordelen te belemmeren terwijl zijn schade wordt voorkomen, is verre van opgelost — de EU AI Act is de eerste systematische poging tot een antwoord, niet het laatste woord.