Waar staan de AI-datacenters in Nederland?

Nederland: datacenter-hoofdstad van Europa

Nederland herbergt meer datacentercapaciteit per hoofd van de bevolking dan vrijwel elk ander land ter wereld. De reden: Amsterdam is de thuisbasis van AMS-IX (Amsterdam Internet Exchange), een van de grootste internetknooppunten op aarde. Wie dichter bij AMS-IX zit, heeft lagere latentie — en dat is voor AI-diensten cruciaal.

Andere voordelen: goede glasvezelinfrastructuur, politieke stabiliteit, Engelstalige bedrijfscultuur en — minstens historisch — redelijk betaalbare grond en energie. Die laatste voordelen staan steeds meer onder druk.

Illustratie gemaakt met Canva AI

Amsterdam en omgeving: de kern

De grootste concentratie van datacenters ligt in en rond Amsterdam, met name in de regio Amsterdam Noord-Holland:

• Equinix Amsterdam — het grootste colocatie-datacenter-netwerk in Nederland. Meerdere vestigingen (AM1–AM11+) in Amsterdam en omgeving, waaronder Science Park en Schiphol-Rijk. Equinix huisvest honderden cloudproviders, AI-bedrijven en netwerken.
• Digital Realty (Interxion) — na de overname van Interxion heeft Digital Realty meerdere grote datacenters in Amsterdam (AMS1–AMS15). Klanten zijn onder meer grote cloudplatforms en AI-bedrijven.
• NTT Global Data Centers — meerdere vestigingen in de Amsterdamse regio.
• Iron Mountain — datacenter in Amsterdam, gefocust op enterprise en cloud.
• EdgeConneX — groot hyperscale datacenter in Amsterdam.

Middenmeer (Noord-Holland): hyperscalers

De polder rondom Middenmeer (gemeente Hollands Kroon) is uitgegroeid tot een van de meest bijzondere datacenter-locaties van Europa:

• Microsoft — heeft een enorm datacentercampus in Middenmeer. Meerdere gebouwen van elk tienduizenden vierkante meters. Dit is een van de primaire locaties voor Azure-diensten in de EU.
• Google — heeft ook een groot datacenter in Middenmeer gebouwd, naast zijn bestaande facility in Eemshaven.

De locatie is aantrekkelijk vanwege de beschikbaarheid van grote stukken land, mogelijkheden voor windenergie en de nabijheid van het 380kV-elektriciteitsnet. Maar de concentratie heeft ook gezorgd voor problemen met de netcapaciteit: Liander en TenneT moeten forse investeringen doen om de stroomvraag bij te houden.

Eemshaven (Groningen): Google’s noordelijke hub

Google heeft een van zijn grootste Europese datacenters gebouwd in de Eemshaven, de industriehaven bij de stad Groningen. Het datacenter is actief sinds 2016 en sindsdien meerdere keren uitgebreid. Google koos voor Eemshaven vanwege:

• Beschikbaarheid van goedkope groene energie (wind)
• Koelwater uit de nabijgelegen Eems
• Beschikbaarheid van grote industriekavels
• Relatief gunstige energietarieven

Het datacenter verbruikt honderden megawatts en is een van de grootste werkgevers in de regio. Tegelijkertijd zijn er zorgen over het waterverbruik voor koeling en de impact op het elektriciteitsnet.

Odijk (Utrecht): Meta’s Nederlandse hub

Meta (Facebook) heeft een groot datacentercampus gebouwd in Odijk, een dorp in de gemeente Bunnik bij Utrecht. Het datacenter is een van Meta’s grootste in Europa en verwerkt onder meer data van Facebook, Instagram en WhatsApp voor Europese gebruikers. Meta heeft ook uitbreidingsplannen ingediend.

Overige locaties

• Beuningen (Gelderland) — Microsoft heeft hier ook capaciteit, naast Middenmeer.
• Rotterdam — verschillende colocatie-datacenters voor haven- en logistieke bedrijven.
• Groningen stad — regionale datacenters voor overheden en universiteiten.
• Eindhoven — datacenter-vestigingen gericht op de technologiesector in de Brainport-regio.

Het moratorium in Noord-Holland

De massale groei van datacenters heeft geleid tot politieke weerstand. In 2019 stelde de gemeente Amsterdam een moratorium in op nieuwe grootschalige datacenters binnen de gemeentegrenzen, omdat de druk op het elektriciteitsnet, de ruimte en het water te groot werd.

De provincie Noord-Holland volgde met beperkingen op nieuwe vestigingen buiten Amsterdam. Sindsdien zoeken datacenter-exploitanten naar alternatieve locaties elders in Nederland en Europa (Zeeland, Drenthe, buitenland).

Problemen met het elektriciteitsnet

De snelle groei van AI-datacenters in Nederland heeft een probleem blootgelegd: het elektriciteitsnet kan de vraag niet bijhouden. Liander en TenneT rapporteerden in 2023 en 2024 dat grote delen van Noord-Holland en de Randstad een netcongestie kennen: nieuwe grootverbruikers kunnen niet worden aangesloten omdat de transformatorstations vol zitten.

Dit heeft directe gevolgen voor de vestigingskeuze van nieuwe datacenters: ze zoeken plekken waar vóór2030 nieuwe netcapaciteit beschikbaar komt, zoals bepaalde industriegebieden in Zeeland, Groningen en Drenthe.

Watergebruik: groeiend maatschappelijk debat

Nederlandse datacenters gebruiken aanzienlijke hoeveelheden drinkwater voor koeling. Microsoft’s datacenters in Middenmeer waren onderwerp van lokale bezorgdheid toen bleek dat ze in droge zomers duizenden kubieke meters drinkwater per dag verbruiken. Microsoft heeft inmiddels geïnvesteerd in gesloten koelsystemen en hergebruik van water.

Conclusie: cruciaal maar onder druk

Nederland blijft een cruciaal knooppunt voor de AI-infrastructuur van Europa. Maar de combinatie van netcongestie, ruimtegebrek, waterverbruik en politieke weerstand maakt dat de groei gerichter en duurzamer moet worden. De komende jaren zullen nieuwe locaties buiten de Randstad en nieuwe koelingstechnologieën de kaart van Nederlandse AI-datacenters ingrijpend veranderen.