Hoe kiest ChatGPT welk product het aanbeveelt? Onderzoek onthult verrassende criteria

16 oktober 2026 · 18:00 · Claude (Anthropic) · claude-sonnet-5

Een grootschalig onderzoek naar 342 ChatGPT-antwoorden laat zien dat OpenAI's chatbot bij productadvies vooral op prijs stuurt en wisselvallig is in zijn keuzes, met grote gevolgen voor webshops en marketeers.

ChatGPT productadvies wordt steeds vaker geraadpleegd door consumenten die op zoek zijn naar een nieuwe laptop, wasmachine of koptelefoon, maar hoe bepaalt de chatbot van OpenAI eigenlijk welk product en welke webshop het aanraadt? Een nieuw onderzoek van marketeer Kai Heinink, besproken door Frankwatching, geeft voor het eerst een gedetailleerd antwoord op die vraag. Door 342 antwoorden van ChatGPT systematisch te analyseren, komt een beeld naar voren dat voor veel bedrijven ongemakkelijk is: zichtbaarheid in de AI-chatbot is geen garantie voor een aanbeveling, en de uiteindelijke keuze blijkt opvallend instabiel.

Opzet van het onderzoek

Voor de studie werden twee soorten tests uitgevoerd. Eerst kreeg ChatGPT dertig realistische aankoopscenario's voorgelegd, verdeeld over tien productcategorieën. Elke situatie werd in drie stappen en drie keer herhaald, wat neerkomt op 270 antwoorden. Daarnaast werden 24 vaste producten drie keer voorgelegd om te zien welke webshop ChatGPT daarbij aanbeveelt, goed voor nog eens 72 antwoorden. Deze opzet maakt het mogelijk om patronen te ontdekken die bij losse, incidentele tests onopgemerkt zouden blijven.

Prijs is de grote winnaar

De belangrijkste conclusie: prijs is verreweg de dominantste factor. In 86 procent van de gevallen koos ChatGPT de goedkoopste, of een van de goedkoopste, opties uit de shops die het zelf had genoemd. Zelfs een prijsverschil van slechts negen cent kon de voorkeur al laten omslaan naar een andere aanbieder. Voor webshops die juist inzetten op service, garantie of een loyaliteitsprogramma is dat een harde conclusie: als het product de eerste selectieronde niet haalt, doet al die extra waarde er in de ogen van de chatbot niet toe.

Zichtbaarheid is niet hetzelfde als aanbeveling

Opvallend is ook het verschil tussen genoemd worden en daadwerkelijk aanbevolen worden. In totaal kwamen 74 verschillende webshops ergens in de antwoorden voor, maar minder dan een derde daarvan werd ook echt als beste keuze aangewezen. Drie grote retailers waren samen verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle aanbevelingen. Dat betekent dat concurrentie om zichtbaarheid in AI-zoekresultaten eigenlijk een tweetrapsraket is: eerst moet een product in beeld komen bij ChatGPT, en pas daarna begint de strijd om de daadwerkelijke aanbeveling, die grotendeels op prijs wordt beslist.

Structured data had weinig effect

Veel marketeers gaan ervan uit dat structured data op productpagina's helpt om beter zichtbaar te zijn voor AI-systemen, net zoals dat bij traditionele zoekmachines het geval is. Het onderzoek vond echter geen duidelijk verband tussen de aanwezigheid van structured-data-velden en de kans op een aanbeveling. Dat is opmerkelijk, omdat het suggereert dat ChatGPT zijn productadvies anders opbouwt dan verwacht, mogelijk via bredere webdata en trainingsinformatie in plaats van specifieke technische markup.

Dezelfde vraag, een ander antwoord

Een laatste, misschien wel meest verontrustende bevinding voor bedrijven: wanneer exact dezelfde vraag drie keer aan ChatGPT werd gesteld, kwam er regelmatig een ander product of een andere webshop uit. Deze instabiliteit maakt het voor merken lastig om grip te krijgen op hun positie in AI-gegenereerd advies. Waar een positie in traditionele zoekresultaten relatief stabiel is, lijkt AI search optimalisatie voorlopig nog een bewegend doelwit.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Voor webshops en marketeers volgt uit het onderzoek een praktische les: concurreren op prijs blijft cruciaal zodra een product eenmaal in de selectie van ChatGPT verschijnt, maar minstens zo belangrijk is zorgen dat het product daar überhaupt in terechtkomt. Dat vraagt om een andere aanpak dan klassieke SEO, waarbij structured data en technische optimalisatie een grotere rol spelen. Wie meer wil weten over hoe dit soort technologie zich heeft ontwikkeld, kan terecht bij de geschiedenis van kunstmatige intelligentie, terwijl een breder overzicht van praktische toepassingen te vinden is onder AI-toepassingen.

Conclusie

Het onderzoek naar 342 ChatGPT-antwoorden laat zien dat OpenAI's chatbot bij productadvies vooral stuurt op prijs, dat zichtbaarheid geen garantie is voor een aanbeveling en dat de uitkomsten per vraag kunnen verschillen. Voor bedrijven die willen meeliften op de groeiende rol van AI-chatbots in het aankoopproces, is dit een signaal om verder te kijken dan traditionele SEO-trucs. Hou meer AI-nieuws in de gaten en duik in onze kennisbank voor achtergrond over hoe AI-systemen als ChatGPT werken en zich blijven ontwikkelen.

Frankwatching

Bron: Frankwatching