Stable Diffusion en ChatGPT

Het jaar dat AI voor iedereen werd

Het jaar 2022 was het jaar waarin kunstmatige intelligentie werkelijk voor iedereen werd — niet als abstracte technologie in krantenberichten, maar als concrete tools die gewone mensen konden downloaden, gebruiken en over praten. Twee producten definieerden dit moment: Stable Diffusion in augustus en ChatGPT in november. Samen zetten ze de AI-wereld in brand op een schaal die de wereld niet had zien aankomen.

Stable Diffusion: beeldgeneratie voor iedereen

In augustus 2022 bracht het Britse bedrijf Stability AI samen met onderzoekers van LMU München en RunwayML Stable Diffusion uit als volledig open source model. Stable Diffusion was een latent diffusion model: het leerde hoe willekeurige ruis stap voor stap omgezet kon worden in een betekenisvolle afbeelding, geleid door een tekstbeschrijving. Getraind op LAION-5B — een dataset van 5 miljard afbeelding-tekstparen van het internet — kon het model vrijwel elke denkbare afbeelding genereren op basis van een tekstprompt.

Het open source karakter was revolutionair. Anders dan DALL-E 2 (OpenAI) of Midjourney (privaat), konden gebruikers Stable Diffusion gratis downloaden, op hun eigen computer draaien, modificeren en hergebruiken. Dit leidde tot een explosie van creatieve toepassingen, maar ook tot controverses: over auteursrecht van de trainingsafbeeldingen, over deepfakes en synthetische media, en over de toekomst van grafisch ontwerp en illustratie als beroepen.

ChatGPT: 100 miljoen gebruikers in twee maanden

Op 30 november 2022 lanceerde OpenAI stilletjes — zonder grote persconferentie of marketingcampagne — een chatinterface voor een fijngestemd GPT-3.5-model, genaamd ChatGPT. Binnen vijf dagen had het een miljoen gebruikers. Binnen twee maanden honderd miljoen — de snelste adoptie van een consumentenapplicatie ooit. TikTok had er negen maanden over gedaan om honderd miljoen gebruikers te bereiken; Instagram tweeëneenhalf jaar.

ChatGPT was krachtiger dan GPT-3 voor gespreksinteracties dankzij Reinforcement Learning from Human Feedback (RLHF): menselijke beoordelaars rangschikten antwoorden van het model, en het model leerde van die rangschikkingen om nuttigere, eerlijkere en veiligere antwoorden te geven. Het resultaat was een model dat niet alleen tekst genereerde maar ook vragen beantwoordde, essays schreef, code debugde en redelijk omging met instructies.

De culturele en maatschappelijke impact

De impact van ChatGPT op onderwijs, bedrijfsleven en maatschappij was zonder precedent. Scholen en universiteiten worstelden met de vraag hoe ze met AI-gegenereerde scripties moesten omgaan. Bedrijven begonnen experimenten met het inzetten van ChatGPT voor klantenservice, marketingteksten en data-analyse. Journalisten schreven duizenden artikelen. Microsoft kondigde een investering van 10 miljard dollar in OpenAI aan. Google's CEO Sundar Pichai riep een “code rood” uit bij Google vanwege de bedreiging voor de zoekmachinedominantie. De AI-wedloop was begonnen.

Bronnen

• Ouyang, L. et al. (2022). Training language models to follow instructions with human feedback. arXiv:2203.02155.
• Rombach, R. et al. (2022). High-Resolution Image Synthesis with Latent Diffusion Models. arXiv:2112.10752.
• Wikipedia — ChatGPT
• Wikipedia — Stable Diffusion
• OpenAI — ChatGPT aankondiging